Bu seçenek site üzerinde yaptığınız değişiklikleri resetler

Yenile

PDR’DE YARATICI DRAMANIN KULLANILMASI

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK SERVİSLERİNDE YARATICI DRAMANIN KULLANILMASINA İLİŞKİN BİR ÖRNEK ÇALIŞMA

Yar. Doç. Dr. Vesile YILDIZ                     Uzm. Psik. Danışman Arzu ÖZAĞI

ÖZET
Bu araştırmanın amacı yaratıcı dramanın rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinde bir yöntem olarak kullanılmasının ortaöğretim okulu öğrencileri  üzerindeki etkilerini,  uygulamaya katılan öğrencilerin görüşlerini alarak  incelemektir.
Araştırmada kontrolsüz son-test araştırma deseni ve deneysel  model kullanılmıştır. Araştırma Atatürk Anadolu Teknik ve Endüstri Meslek Lisesinde, rehberlik servisine görüşmeye gelen, yaratıcı drama uygulamalarına katılmaya istekli öğrencilerden oluşmuştur.  15 kişiden oluşan öğrenci grubuna 8 hafta boyunca haftada bir gün yaratıcı drama uygulamaları yapılmıştır.
Araştırmada veriler, yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinin kullanıldığı ses kayıtlarıyla toplanmıştır. Araştırmada nitel veriler elde edildiği için içerik analizi yapılmıştır. Bununla bağlantılı olarak verilerden genel anlam öbekleri ve temalar çıkartılarak bunların görüşmeler içindeki görülme sıklığına bakılmıştır. Sonuçlar yüzde ve frekans olarak verilmiştir. Ayrıca bazı sorulardan elde edilen veriler, oldukları gibi sözel olarak çeşitli kategorilere ayrılarak sınıflandırılmış ve yorumlanmıştır.
Araştırmanın sonunda yaratıcı drama uygulamalarına katılan öğrenciler,  çevreleriyle, aile ve arkadaşlarıyla olan ilişkilerinde daha uyumlu ilişkiler içine girdikleri, saldırgan davranışlarını kontrol etmeye başladıkları, daha girişken davrandıkları, kendilerini daha iyi ifade etmeye başladıkları ve kendilerini karşılarındakinin yerine koyarak olaylara farklı açılardan bakmayı öğrendikleri görüşündedirler. Bunun dışında öğrenciler yaratıcı drama çalışmalarından çok zevk aldıklarını ve çalışmalar esnasında mutlu olduklarını ifade etmişlerdir.
Araştırmanın sonunda, yaratıcı drama çalışmalarının,  öğrencilerin kendileri üzerinde bıraktığını ifade ettikleri etkilerin, rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinin  amaçlarıyla paralellik gösterdiği ortaya çıkarılmıştır.

GİRİŞ

Son yıllarda çocuklardaki sosyal, duygusal ve davranışsal problemler okul başarısını engellediği, okul çağındaki çocukların çeşitli sosyal etkilere maruz kaldığı ve televizyonun, daha sağlıklı aktivitelerin yerini alarak, çocuklarda agresif davranışları güçlendirdiği görülmektedir. (Freeman, 2000).  Bu ve bunun gibi etkiler, eğitim alan çocukların tutum ve davranışlarını etkileyen ana faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu da okullarda salt bilgi vermenin ötesinde etkili ve zevkli eğitim yöntemlerinin kullanılmasını zorunlu hale getirmektedir. Bu nedenle eğitim-öğretimin verildiği kurumlarda, özellikle okullarda artık farklı yöntem ve tekniklerin kullanılmaya başlanması gerekmektedir.
Tüm eğitimcilere düşen görev ise çocukların ve ergenlerin yaşadığı çevreyi, dünyayı algılayabilip, anlayabilmeleri, kendilerini tanıma ve başkalarıyla iletişime geçip, çeşitli etkileşimleri yaşamaları için olanaklar hazırlayıp, ortam sunmaktadır. İşte yaratıcı drama çalışmaları bireylerin dünyayı her alanda algılayabilmeleri ve bunun içinde kendilerine gerekli alışkanlıkları edinebilme yollarını sunar (Adıgüzel, 1993).
Yaratıcı drama;  bir duygunun, bir düşüncenin, bir olayın, yaratıcılığın esas alındığı bir ortam içinde, doğaçlama, rol oynama ve tiyatro tekniklerinden yararlanarak canlandırılmasına izin veren, açık ve net amaçları olan, katılımcıların aktif hale getirilerek, yaşayarak öğrenmelerini temel alan bir grup sürecidir ( Güneysu, 1991; Önder, 1997; Aslan, 1999; Mc Caslin,1999; San, 2003; Bozdoğan, 2003).
San (1990) öğretmen ve eğitimcilerin belki de asıl görevinin, çocukların ve ergenlerin dünyayı anlayabilmeleri yönünde, onların çevreleri ile, başkalarıyla ve kendileriyle etkileşim ve iletişime girmeleri için olanaklar hazırlamak olduğunu ; yaratıcı dramanın ise yukarıda sayılan yeti ve değerlerin öğrenme süreçlerine katılmasını olanaklı kıldığını söylemektedir. Yine aynı makalede “drama süreçlerinde gerçekleşen öğrenmenin ve sosyalleşmenin dışında, kimine göre drama güven ve kendine saygıyı geliştirir; kimine göre bir grubun üyesi olmanın getirdiği toplumsal gizilgücü vurgular, diğerleri için iletişim ve problem çözme yetilerini geliştirir” demektedir.
Sonuç olarak bir öğretim yöntemi ,sanat eğitim alanı ve kişisel-sosyal gelişim alanı olarak kullanılan yaratıcı drama çalışmalarının  bireyin kişisel gelişimine ve kendini gerçekleştirmesine  önemli katkılarda bulunduğunun, çeşitli alan uzmanlarınca da  vurgulandığı görülmektedir.
Bireyin kişisel gelişimine bu denli önemli faydalar sağladığı düşünülen bir grup etkinliğinin, farklı alanlarda;  özellikle de son yıllarda gitgide daha çok önem verilen, okulların önemli bir birimini oluşturan ve bireyin kişisel gelişimini hedefleyen rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinde kullanılmasının oldukça etkili olacağı düşünülmektedir.
Çeşitli kaynaklarda da  yaratıcı dramanın kullanılabileceği alanlar arasında rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetleri de gösterilmiştir. (San, 1990; Okvuran, 1993)
PDR hizmetlerinin eğitimde kullanımının yaygınlaştırılması ve öneminin gitgide daha anlaşılır bir hal almasının da bir sonucu olarak okul psikolojik danışmanlarına çok önemli görevler düşmektedir.  21. yy. çağdaş eğitim anlayışında yetiştirilmesi istenen insan modelinde sorgulayan, araştıran, etkili problem çözme becerilerine sahip, iletişim becerileri, özgüveni gelişmiş, yaratıcı değişime açık, demokratik bir kişilik örüntüsü göze çarpmaktadır. Bu doğrultuda okulda görev yapan öğretmenlerin yanı sıra okul psikolojik danışmanlarının  da ne denli önemli bir sorumluluk  üstlendiği açıkça görülmektedir.  Bu nedenle rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinde görevli psikolojik danışmanların kendilerini sürekli geliştirmeleri ve farklı yöntem teknikleri kullanmaya donanımlı hale gelmeleri esastır.
Psikolojik danışmanların sadece bireysel görüşmelerle sınırlı kalmamaları ve okullarımızda 500 öğrenciye bir rehber öğretmenin verildiği kadrolara bile ulaşılamadığı göz önünde bulundurarak az zamanda çok sayıda öğrenciye etkili bir şekilde yardımcı olmak için grup çalışmalarına ağırlık vermeleri gerekmektedir. Yaratıcı drama çalışmalarının bir grup çalışma yöntemi olarak öğrencilerin kişisel ve sosyal gelişimlerine katkıda bulunacağı ve bu katkıların okul rehberlik ve psikolojik danışma servislerinin amaçları ve okul psikolojik danışmanının görevleri ile paralellik göstereceği düşünülmektedir.
Bu araştırmada yaratıcı dramanın rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinde kullanımına ilişkin bir örnek çalışma yapılmış ve öğrenciler üzerindeki etkileriyle, öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarına ilişkin görüşlerinin öğrenilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmaların sonuçlarının;  okullarda görevli psikolojik danışmanların, öğrencilerin kişisel-sosyal gelişimlerine yönelik amaçlarına ulaşmalarını destekleyeceği, okullarda rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde yaratıcı dramanın kullanılmasının gerekliliğine ışık tutacağı düşünülmektedir.

YÖNTEM
Bu araştırmanın amacı yaratıcı dramanın rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinde bir yöntem olarak kullanılmasının ortaöğretim okulu öğrencileri  üzerindeki etkilerini,  uygulamaya katılan öğrencilerin görüşlerini alarak  incelemektir. Bu araştırmada verilerin toplanmasında  nitel araştırma tekniklerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. (Yıldırım;Şimşek, 2003) Öğrencilerin aktif olarak katılımda bulundukları yaratıcı drama çalışmalarına ilişkin duygu ve düşüncelerini ve bu çalışmaların çevreleriyle ilişkileri üzerindeki etkisini  anlayabilmek için araştırmada kullanılmak üzere araştırmacı tarafından açık uçlu soruların ve sondaların yer aldığı görüşme protokolü geliştirilmiş ve yaratıcı drama çalışmaları bittikten  2 hafta sonra öğrencilerle yapılan bireysel görüşmelerde kullanılmıştır.
Görüşme protokolünün içerik geçerliliği için uzman ve alanda çalışan öğretmen görüşlerine başvurulmuştur. Görüşme protokolü ile sözel veriler toplandığı için protokolün güvenilirliği yerine görüşmecinin doğru, geçerli bilgi toplaması ve öğrencilerin açık, dürüstlükle bilgi vermesi üzerinde durulmuştur.
Bu araştırmada verilerin toplanmasında  nitel araştırma tekniklerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanıldığından; sözel verilerin analizinde analiz yapan kişinin güvenilirliğinin hesaplanması için araştırmacının veri kodlama güvenilirliğine bakılmıştır. Bunun için verilerin önceden hazırlanmış kategorilere kodlanması sürecinde analizi yapan araştırmacının güvenilirliği için, uyuşum yüzdesi hesaplanmıştır. Hesaplanan güvenilirlik katsayısı  .85  bulunmuştur. Bu sonuca göre araştırmacı güvenilirliğinin yüksek olduğu söylenebilir.
Araştırmada nitel veriler elde edildiği için içerik analizi yapılmıştır. Bununla bağlantılı olarak verilerden genel anlam öbekleri ve temalar çıkartılarak bunların görüşmeler içindeki görülme sıklığına bakılmıştır. Sonuçlar yüzde ve frekans olarak verilmiştir. Ayrıca bazı sorulardan elde edilen veriler oldukları gibi sözel olarak çeşitli kategorilere ayrılarak sınıflandırılmış ve yorumlanmıştır.

Araştırmada deneysel modellerden “kontrolsüz son-test modeli” kullanılmıştır. Kontrolsüz son-test modeli; araştırmada objelerin, denekler ve deney grup ya da gruplarının, doğal olarak şekillenmiş biçimde alınmasıdır. Bu modelde tam bir seçme, objeler örnekleme yoktur. Evrenden alınan örneklem, başka bir deyişle, deney grubu, gerçekte olduğu gibi, yani grup olarak işleme tutulmaktadır. (Kaptan, 1998)
Araştırma, 2003-2004 öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi bir ortaöğretim okulunda öğrenim  gören farklı sınıf düzeylerinde okuyan 15 öğrenci ile yapılmıştır. Araştırma hafta sonlarında;  okulun bir sınıfı  düzenlenerek yapılmıştır.
Bu araştırmaya, 2003-2004 öğretim yılı 2. yarıyılında resmi bir ortaöğretim kurumuna devam etmekte olan 9., 10., 11., ve 12. sınıf  düzeylerinden ve okulun  Anadolu Teknik, Teknik ve Endüstri Meslek kısımlarından, 5’i kız 10’u erkek, 15 öğrenci katılmıştır. Öğrenciler rehberlik sevisinde psikolojik danışmanlarla görüşmeye gelen, drama çalışmalarına katılmaya  istekli öğrencilerden oluşmaktadır.

BULGULAR  VE YORUM

Öğrencilerin aktif olarak katılımda bulundukları yaratıcı drama çalışmaları hakkındaki düşüncelerine ilişkin görüşleri
Çizelge 4.1 Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları hakkında düşüncelerine ilişkin görüşlerinin dağılımı
KATEGORİLER    Frekans
f     Yüzde
%
1    Eğlenceli    14    36,8
2.     Faydalı    8    21
3.     Yaratıcı    3    7,8
4.     Hayattan örnekleri içermesi    3    7,8
5.     Rahatlatıcı    3    7,8
6.    Ekip çalışması    3    7,8
7.    Güvenli Bir Ortam    2    5,2
8.    Farklı bir ortam    2    5,2
TOPLAM    38    100

Çizelge 4.1 incelendiğinde öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarına ilişkin düşünceleriyle ilgili söylediklerinde çoğunlukla  (%36,8)  yaratıcı drama çalışmalarını eğlenceli bulduklarını ifade ettikleri görülmektedir. Bunun aynında öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarını  (%21) kendileri için faydalı bulduğu, kendilerinde değişikliklere sebep olduğunu düşündükleri de anlaşılmıştır.
Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları hakkında düşüncelerine ilişkin söyledikleri Çizelge 4.1’de verilmiştir.
Çizelge- 4.2 Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları hakkında düşüncelerine ilişkin söyledikleri (örnek cümleler ile)

KATEGORİLER    Örnek Cümleler
Eğlenceli    ” Çalışmalara gelirken koşa koşa geliyordum. Çok eğleniyordum”
“.Çok eğlenceli gelmeye başladı; şimdi keşke devam etseydi, diyorum.”
Faydalı    “Öğretici, eğitici çalışmalardı.”
“..Bana çok faydası oldu..”
“Bir açıklık vardı; onu kapatmamı sağladı..”
“Çalışmalar öğreticiydi. Ben Dramaya gelmeden önce bu kadar değişeceğimi tahmin etmiyordum. Bana çok yararı oldu.”
Yaratıcı    “Çok yaratıcıydı bence, aklıma gelmeyecek şeyler yaptım..”
Hayattan örnekleri içermesi    “Günlük yaşamdaki olaylarımızı, problemlerimizi orada canlandırdık ve farklı yönlerini de görmüş olduk. Hayattan çok şey vardı.”
Rahatlatıcı    “Geldiğim zaman çalışmalara çok rahatladığımı hissediyordum. Biraz olsun dışarıdaki sorunlarda sıyrılıp orada başka bir dünyadaymışım gibi geliyor, mutlu oluyordum”
Ekip çalışması    “Çalışmalar iyi oldu, grup içinde çalışmayı öğrendik, arkadaşlığı öğrendik.”
Güvenli Bir Ortam    “Dramayı bana sevdiren birinci konusu ikin arkadaş ortamıydı. Rahat hareket edebiliyorduk.”
“Güvenli bir ortamdı. Her şeyin rahatlıkla konuşulabileceği bir ortamdı.”
Farklı bir ortam    “Farklı bir ortama girmemi sağladı.Farklı olaylar yaşadık.”

Ek 4.2 incelendiğinde öğrencilerin hemen hemen tamamının yaratıcı drama çalışmalarını eğlenceli ve zevkli buldukları görülmüştür. Bu da  yaratıcı drama grup çalışmalarının boş zaman aktivitesi için rahatlıkla seçilebileceğini göstermektedir.  Bunun yanı sıra öğrenciler çalışmaların kendileri için belli kazanımlar sağlamaya yönelik olduğunun farkına varmışlar ve çalışmaları öğretici ,yararlı bulmuşlardır. Ayrıca yaratıcı drama çalışmalarının günlük yaşamla ilişkisini de kurabilmişler ve gündelik yaşamlarından örnekler içerdiğini ifade etmişlerdir.
Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları esnasında yaşadıkları duygulara ilişkin
Görüşleri
Çizelge 4.3  Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları esnasında baştan sona yaşadıkları duygulara ilişkin görüşlerinin dağılımı
KATEGORİLER    Frekans
f     Yüzde
%
1    Mutluluk    14    36,8
2.     Başlangıçta gerginlik    10    26,3
3.     Rahatlama     8    21
4.     Farklı Duygulara geçiş    2    5,2
5.     Hüzün    2    5,2
6.    Merak     1    2,6
7.    Şaşkınlık    1    2,6
TOPLAM    38    100

Çizelge 4.3 incelendiğinde öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları esnasında baştan sona yaşadıkları duygulara ilişkin özellikle (% 36,8) mutlu olduklarını vurguladıkları görülmüştür.
Öğrencilerin çoğunluğu çalışmalar esnasında kendilerini çok mutlu, pozitif duygular içinde hissettiklerini ifade etmişlerdir. Bunun yanında öğrenciler çalışmalar ilk başladığında
(% 26,3) gerginlik yaşadıklarını, tedirgin olduklarını  söylemişlerdir. Öğrenciler özellikle çalışmalar ilk başladığında ne olduğunu anlayamama, gruba ısınamama gibi nedenlerle sıkıntı yaşamışlardır. Bunun yanı sıra öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları esnasında   (%21) rahatlama duygusunu vurguladıkları görülmektedir. Öğrenciler çalışmalar esnasında gündelik problemlerini unuttuklarını, kendilerini farklı bir ortamda hissettiklerini bununla bağlantılı bir rahatlama, gevşeme hissi yaşadıklarını söylemişlerdir.Öğrencilerin şaşkınlık ve
merak duygusunu çok daha az vurguladıkları gözlenmiştir.

Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları esnasında baştan sona yaşadıkları duygulara ilişkin söyledikleri Çizelge 4.4’de verilmiştir.
Çizelge- 4.4. Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları esnasında baştan sona yaşadıkları duygulara ilişkin söyledikleri (örnek cümleler ile)
KATEGORİLER    Örnek Cümleler
Mutluluk    “..Mutlu oluyordum. Sonradan dışarı çıktığımda bu devam ediyor. O gün mutluluğumu değerlendiriyorum.”
“.Gün geçtikçe daha iyi duygular yaşadım. Birlikte hareket etme duygusu olduğundan çok iyi hissediyordum kendimi.”
Başlangıçta gerginlik    “.Başta rahat değildim. ”
“.Başta çalışmaları oynarken, bu çalışmalar bitsin de kurtulayım diye oynuyordum. Sonra çalışmalar ilerledikçe hoşuma gitti”
Rahatlama    “.Amacını anladım zaman içinde, çok rahatladım.”
“Rahatladım, kendimi rahat hissettim. Buna katılınca kendimi, evvelki halimle şimdiki halim arasında bir farklılık hissettim. Misal kendimizi rahatlattık, bazı şeyleri ortaya çıkardık.”
“Cuma günleri artık drama başlasa şu oyunu oynasak da biraz açılsam demeye başladım, rahatlasam, dertlerimi unutsam demeye başladım..”
Farklı Duygulara geçiş    “Farklı duygulara girdim. O duyguların güzelliklerini iyi ve kötü yanlarını yakaladım..”
Hüzün    “Üzüntü, geri dönüşler yaşadım. Ama çok güzel duygularla ayrıldım”
Merak     “Oyuna göre değişti duygularım, merak vardı.”
Şaşkınlık    “İlk başta şaşkınlık. Ne olduğunu bilememe.”

Çizelge 4.4. incelendiğinde öğrencilerin tamamına yakınını çalışmalarda yaşadıkları duygunun mutluluk olduğunu ifade etmişlerdir. Grup ortamında yakaladıkları mutluluğu grup dışındaki yaşamlarına da taşıyabildikleri gözlenmiştir. Grup içindeki bu pozitif duyguların aslında zaman içinde oluştuğu ve öğrencilerin yine çok büyük bir kısmının başlangıçta gerginlik yaşadıkları gözlenmiştir. Öğrenciler başlangıçta çalışmalara duygusal anlamda direnç göstermişler fakat daha sonra gruba alıştıkça ve kaynaşma sağlandıkça daha pozitif duygular hissetmeye başlamışlardır. Ayrıca öğrencilerin çalışmalar esnasında rahatladıkları, günlük yaşam problemlerinden kısa bir süre de olsa uzaklaşabildikleri gözlenmiştir. Öğrenciler farklı rollere girerek farklı kişiliklere bürünerek, farklı olayların içine girip dünyalarını genişlettikçe sıkıntılarından uzaklaşabilmiş kimi zaman da sıkıntılarına farklı açılardan bakabilmeyi öğrenmişlerdir.
Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları esnasında grup üyeleri arasındaki iletişime ilişkin görüşleri
Çizelge 4.5 Yaratıcı drama çalışmaları esnasında grup üyeleri arasındaki etkileşimle ilgili öğrencilerin söylediklerinin dağılımı (f, %)
KATEGORİLER    Frekans
f     Yüzde
%
1    Yakın ve Samimi  İlişkiler    11    40,7
2.     Güvenli ve Uyumlu ilişkiler    8    29,6
3.     İşbirliği içinde hareket etme    4    14,8
4.     Saygılı ve seviyeli ilişkiler    4    14,8
TOPLAM    27    100

Çizelge 4.5 incelendiğinde öğrencilerin çoğunluğunun grup üyeleri arasındaki iletişimi  (%40,7) yakın ve samimi olarak algıladığı görülmektedir. Bunu (%29,6) güvenli ve uyumlu ilişkiler takip etmektedir. Bunun dışında öğrencileri grup içi iletişimle ilgili olarak, ilişkilerde (%14,8) işbirliği içinde hareket etmenin esas alındığını ve ilişkilerin saygı çerçevesine ve seviyeli olduğunu düşünmektedirler.
Drama çalışmalarına katılan öğrencilerin, yaratıcı drama çalışmaları esnasında grup üyeleri arasındaki iletişim hakkında söylediklerine ilişkin örnek cümleler Çizelge  4.6’da verilmiştir.
ÇİZELGE 4.6. Öğrencilerin, yaratıcı drama çalışmaları esnasında grup üyeleri arasındaki iletişim hakkında söyledikleri (Örnek Cümleler)
KATEGORİLER    Örnek Cümleler
Yakın ve Samimi  İlişkiler    “…Güzeldi de tam  ısındık, alıştık derken ayrıldık. Aslında devam etse yine gelirim. İlişkiler güzeldi, samimiydik bayağı.”
“.Sıcakkanlı, hepsi çok iyi…Ben çok samimi arkadaşlıklar kuramıyorum, ama  orada herkes birbirine yakındı.
“..Bayağı iyiydi,ilk gün çok çabuk kaynaştık. Arkadaşlarla aramızdaki diyaloglarımız iyiydi. Hiçbir sıkıntı olmuyordu, eğleniyorduk. Olumsuz birşey  düşünemiyorum.”

Güvenli ve Uyumlu ilişkiler    “..Uyumluyduk, herkes ne yapacağı konusunda birbirine yardımcı olmaya çalıştı.”
“.herkese uyum sağlayabilecek herşeyi açıkça konuşabilecek insanlardı.”
“İyi anlaştık arkadaşlarla; sorunları paylaştık birbirimizle konuştuk.”

İşbirliği içinde hareket etme    “Herkes  birbirine yardımcı oldu, işbirliği içindelerdi.”
“Tam bir ekiptik.”
“.Grup olmayı öğrendik, birlikte bir şeyler yapabilmeyi öğrendim. Birlikte bir şeyleri paylaşmak, yapmak çok güzeldi.”

Saygılı ve seviyeli ilişkiler    “..İnsanlar birbirlerini öğrendi ve davranışlarını ona göre ayarladılar. Birbirlerinin istemediği şeyleri yapmadılar.”
“.Düzenliydi, seviyeliydi.”
“.Normalde sınıf arkadaşlarımla bile böyle değildir. Kimse birbirini dinlemez,ama dramada herkes birbirini dinliyordu. Saygı vardı.”

Çizelge 4.6 incelendiğinde öğrencilerin yaratıcı drama çalışmaları esnasında grup içindeki ilişkileri olumlu buldukları, çok yakın ve samimi ilişkiler kurabildikleri görülmüştür. Yakın ilişkilerin yanında birbirleriyle uyumlu olarak çalışabildikleri, drama ortamını güvenli bir ortam olarak algıladıkları ve sorunlarını da  rahatlıkla paylaşabildikleri anlaşılmıştır.  Yaratıcı drama grubunun dışındaki arkadaşlarıyla  çoğu zaman böyle bir iletişimi yakalayamadıkları, kısa zamanda çok fazla kaynaştıkları ve sorun yaşamadıkları dikkati çekmektedir. Bunun yanı sıra drama çalışmalarında  işbirliği içinde hareket etmenin önemini kavradıkları ve bu birlikte hareket etme duygusunu yakalayabildikleri, birlikte çalışmayı öğrendikleri  anlaşılmıştır. Ayrıca drama çalışmalarında gündelik yaşamlarında çok sık göremedikleri saygılı davranışları, en önemlisi de “dinlenilmeyi” burada yaşadıkları ve bundan dolayı mutlu oldukları dikkati çekmektedir.
Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarına katılmadan önceki ve şu anki durumlarını kıyasladıklarında kendilerinde ne tür değişiklikler yaşadıklarına ilişkin görüşleri

Çizelge 4.7 Yaratıcı drama çalışmalarının öğrencilerin kendilerinde yarattıkları değişimlere ilişkin görüşlerinin dağılımı (f, %)

KATEGORİLER    Frekans
F     Yüzde
%
1    Girişken Davranma    9    20,9
2.     Tepkisel Davranışları Kontrol etme    8    18,6
3.     Empatik davranma    6    13,9
4.     Olaylara farklı açılardan bakma    4    9,3
5.     Duygu ve düşüncelerini ifade etme    3    6,9
6.    Öz- güven artışı    2    4,6
7.    İletişimde hataların farkına varma    2    4,6
8.    Pozitif bakış açısı oluşturma    2    4,6
9.    Karşı cinsle ilişkilerde rahatlık     2    4,6
10.     Dinleme becerisinin gelişimi    1    2,3
11.     Derslerde aktif olma    1    2,3
12.     Paylaşım duygusunun gelişimi    1    2,3
13.     Ben dilini Kullanma    1    2,3
14.       Önyargılı davranışlardan kaçınma    1    2,3
TOPLAM    43    100

Çizelge 4.7  incelendiğinde öğrencilerin yaratıcı dramanın kendileri üzerinde (%13,9) girişken davranmayla ilgili değişiklik yarattığını söyledikleri gözlenmiştir.  Bu özelikle çekingen ve yakın ilişkiler kurmakta güçlük çeken öğrencilerin verdikleri yanıtlardır. Bunu (% 9,3) tepkisel davranışları kontrol etme izlemektedir. Öğrencileri çevreleriyle ilişkilerinde tepkisel davranışlarının önüne geçebilmelerinde yaratıcı drama çalışmalarının etkisi olduğunu düşünmektedirler. Bunun yanında öğrencilerin yarısına yakını da (% 6,9) başkalarının yerine kendilerini koyabilmelerinde yaratıcı drama çalışmalarının katkısı olduğunu düşünmektedirler.  Öğrencilerin dinleme becerisinin ve paylaşım duygusunun  gelişimi, derslerde aktif olma , ben dilini kullanma ve önyargılı davranışlardan kaçınma gibi davranış değişikliklerini daha az vurguladıkları gözlenmiştir.

Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarına katılmalarından önceki ve şu anki durumları kıyaslandığında kendileriyle ilgili ne tür değişiklikler olduğuyla ilgili söylediklerine ilişkin örnek cümleler Çizelge  4.8’de verilmiştir.
Çizelge 4.8 Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarına katılmalarından önceki ve şu anki durumları kıyaslandığında kendileriyle ilgili ne tür değişiklikler olduğuyla ilgili söyledikler (örnek cümleler)

KATEGORİLER    Örnek Cümleler
Girişken Davranma    “.Dışarıda arkadaş ortamlarına girdiğimde daha sıcak davranıyorum, önceden soğuk davranıyordum ismimi en son öğreniyorlardı.
“..Heyecanımı üzerimden atmaya başladım.”
“Heyecanımı yenmeye başladım. Artık kendimi daha iyi ifade edebiliyorum. Önceden ne konuşacağımı bilemezdim, şimdi öyle değil, çekingenliğimi biraz daha attığımı hissediyorum.”

Tepkisel Davranışları Kontrol etme    “.Önceden ses tonumu ayarlayamazdım. Kavga ortamı olduğunda sürekli o ortamda bulmak isterdim. O zaman aşırı kavgalar küslükler çıkardı. Tartışmalarda, gürültülü ortamdan uzaklaşıyor, sakin zamanda konuşuyorum.”
Empatik davranma     “.Karşımdaki kişilerin açısından bakabiliyorum, farklı kişilerin düşüncelerini anlayabiliyorum. Hep tek taraflı düşünmüyorum.”

Olaylara farklı açılardan bakma    “.Önceden bir olay olunca hemen bağırıyordum, çağırıyordum şimdi farklı bakış açılarını edindim”
Duygu ve düşüncelerini ifade etme    “.Kendimi anlatma isteğim çoğaldı. Daha açık bir şekilde kendimi anlatabilirim.”
“.Diyaloglarda artık daha iyiyim, sonra kendimi ifade etmede iyiyim.”
Öz- güven artışı    “.Daha önceden kendime güvenmiyordum.İnsanlarla ilişkiye girmek istemiyordum…Aslında bunları yapabildiğimi gördüm”
İletişimde hataların farkına varma    “.Ben de çok fazla değişiklik oldu. İlişkilerde hatalarımı fark ettim. Şimdi onları fark edip düzeltmeye çalışıyorum.”
Pozitif bakış açısı oluşturma    “.Ben öncelikle her şeyi kafama takıyordum, hayata karamsar bakıyordum. Dramaya başladığımdan beri kendimi iyi hissetmeye başladım, mutluluğun tadını çıkarmaya başladım.”
Karşı cinsle ilişkilerde rahatlık     “Drama ortamında kız arkadaşlarla ilişkilerde daha sıcaktım. Normalde böyle değilim. Çok çekinirim.”
“.Heyecanımı üzerimden atmaya başladım. Özellikle kız arkadaşlarla konuşurken sürekli terliyordum. Daha rahat konuşmamı sağladı.”
Dinleme becerisinin gelişimi    “.(örnek bir olay anlattı) Eğer hemen kızsaydım belki o da hemen kızacaktı. Farklı şeyler olacaktı. Artık önce dinliyorum..”
Derslerde aktif olma    “.Dramadan önce derslere katılamıyordum. Şimdi katılıyorum. Parmak kaldırıyorum.”
Paylaşım duygusunun gelişimi    “…Arkadaşımın atarisini aldım, bana verdi bozukmuş yaptırdım. Şimdi birlikte kullanıyoruz.Onunlapaylaşıyorum.Eşyalarımı artık daha fazla paylaşıyorum”
Ben dilini Kullanma    “.Ben dilini kullanabiliyorum”
Önyargılı davranışlardan kaçınma    “.Mesela önceden arkadaşlarıma karşı çok önyargılıydım. Artık öyle değil.”

Çizelge 4.8 incelendiğinde yaratıcı drama çalışmalarının öğrencilerin, farklı ortamlara girme, çekingenliklerinin üstesinden gelme ve çevrelerindeki kişilere daha yakın davranabilmelerinde etkili olduğu gözlenmektedir.  Öğrenciler drama çalışmalarıyla birlikte utangaçlıklarının üstesinden gelmeyi başarabilmişler ve kendilerini daha iyi ifade edebildiklerini fark etmişlerdir. Bunun yanında önceleri çevrelerindeki kişilerle ilişkilerinde daha saldırgan oldukları ve ani tepkiler gösterdiklerini düşünen öğrencilerin  drama çalışmalarından sonra tepkisel davranışlarını kontrol etmeyi öğrendikleri dikkati çekmektedir. Ayrıca öğrencilerin ilişkilerinde kendilerini zaman zaman karşılarındaki kişinin yerine koyabilmeyi başardığı, olaylara tek bir açıdan bakmak yerine farklı yönlerini görmeye çalıştıkları, bakış açılarını genişletebildikleri görülmüştür. Bunun dışında bazı öğrencilerin çevreleriyle ilişkilerinde kendilerine daha fazla güvenmeye başladıkları dolayısıyla da, kendilerini daha iyi ifade edebilmeyi, duygu ve düşüncelerini daha rahat dile getirebildikleri  dikkati çekmektedir. Bu grup içinde yaşadıkları deneyimleri, arkadaşlarıyla kurabildikleri yakın ilişkileri, kendilerini rahatça ifade edebilmelerini görerek tüm bunları günlük yaşamlarına da uyarlayabileceklerini fark edebilmeleri ile açıklanabilir.
Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarına katıldıktan sonra çatışma çözmede nasıl yöntemler kullandıklarına ilişkin görüşleri
Çizelge 4.9 Yaratıcı drama çalışmalarının öğrencilerin çatışma çözme biçimlerine  katkısına ilişkin görüşlerinin dağılımı
KATEGORİLER    Frekans
F     Yüzde
%
1    Tepkisel davranışları Kontrol etme
(Öfke Kontrolü)    6    31,5
2.     Uzlaşmacı davranma    4    21
3.     Duygu ve düşüncelerini ifade etme    3    15,7
4.     Empatik Davranma    2    10,5
5.     Dinleme becerisinin gelişimi    2    10,5
6.    Ben dilini kullanma    1    5,2
7.    Hakkını savunma    1    5,2
TOPLAM    19    100

Çizelge- 4.9 incelendiğinde öğrencilerin yaratıcı dramanın çatışma çözme biçimine etkisi ile ilgili özellikle  (%31,5) tepkisel davranışlarını kontrol etmeye yardımcı olduğunu vurguladıkları görülmüştür. Bunu takip eden oranda (21) çatışmalarda uzlaşmacı olma, orta noktayı bulmaya  becerileri üzerinde yaratıcı drama çalışmalarının  etkisi olduğunu söylemişlerdir. Ayrıca öğrenciler çatışmalar yaşanırken duygu ve düşüncelerini ifade edebilmelerinde de yaratıcı drama çalışmalarının etkisi olduğunu ifade etmişlerdir. Buna karşın öğrencilerin  kendilerini karşılarındakinin yerine koyma, karşılarındaki kişiyi dinleme becerilerinde, ben dilini kullanma ve hakkını savunma davranışlarını çok daha az vurguladıkları görülmüştür.
Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarına katıldıktan sonra yaşadıkları  çatışmaları çözmek
için nasıl yöntemler kullandıklarıyla ilgili söylediklerine ilişkin örnek cümleler  Çizelge
4.10 ‘da verilmiştir.
Çizelge 4.10 Öğrencilerin yaratıcı drama çalışmalarına katıldıktan sonra yaşadıkları  çatışmaları çözmek için nasıl yöntemler kullandıklarıyla ilgili söyledikleri (Örnek Cümleler)

KATEGORİLER    Örnek Cümleler
Tepkisel davranışları Kontrol etme
(Öfke Kontrolü)    “Yüksek sesle konuşulursa hemen uzaklaşıyorum. Korkuyor ondan gidiyor dese bile uzaklaşıyorum, dese bile fark etmez, sadece ortam iyice gerginleşmesin istiyorum. Sakinleşince karşılaşıp konuşuyoruz.”
“.istemediğim bir şeyi yapmamak için bağırmaya başlardım, şimdi dikkat etmeye çalışıyorum”
“.Tartışma boyutuna getirmemeye çalışıyorum. Önceden hemen bağırmaya başlardım.”
Uzlaşmacı davranma    “.Bazen sorunu tam anlamadan geliyorlar. Bunları karşılıklı diyaloglarla hallediyoruz.”
“.Daha anlayışlı ortak olan neyse öyle davranıyorum. Onun görüşüyle benim görüşümün ortasını bulmaya çalışıyorum”
Duygu ve düşüncelerini ifade etme    “Çatışmalarda kendimi ifade ediyorum, önceden edemiyordum..Anneannem dayımın oğluyla kıyasladığında onunla benim yaşım aynı mı diyorum. O zaman sesini çıkaramıyor. Böyle söyleyince kendimi iyi hissediyorum.”
Empatik Davranma    “.Birine kızdığımda kendimi onun yerine koyuyorum; ben olsam belki ben de böyle davranırdım diyorum.”
Dinleme becerisinin gelişimi    “.Karşımdaki kişiyi dinlemeye başladım, hep kendimi haklı görmeyi bıraktım, doruysa ona da hak veriyorum. Dinlemeyi öğrendim”
Ben dilini kullanma    “.Dramada öğrendiğim bir şey vardı. Ben dili! İkili ilişkilerimde ya da toplu ilişkilerimde bunu kullanmaya başladım.”
Hakkını savunma    “.Özellikle sınıfta bir şeyi elimden aldıklarında ses çıkaramıyordum, şimdi söylüyorum, almayın diyorum, haksız duruma düşürmüyorum kendimi”

Çizelge 4.10 incelendiğinde yaratıcı drama çalışmalarının,  öğrencilerin çevrelerindeki kişilerle çatışma çözme biçimlerinde özellikle aniden verdikleri olumsuz tepkilerini kontrol edebilmelerinde etkisi olduğu görülmüştür. Düşünerek davranmaya çalıştıkları, gergin ortamlardan uzak durarak, konuşmak için ortamın sakinleşmesini bekledikleri, sorunları çok büyük boyutlara getirmeden halletmeye çalıştıkları gözlenmiştir. Bunun yanı sıra çatışmalar yaşandığında ortak bir nokta bulmaya çalıştıkları, her iki tarafın isteklerini de göz ö

Yorum Yaz ( Türkçe gramer ve imla kurallarına uymayan yorumlar yayınlanmaz. )